ดร. คาร์ล ฟริสตัน แพทย์จิตเวชและนักประสาทวิทยาคอมพิวเตอร์ชื่อดัง ผู้บุกเบิกวงการ neuroimaging สมัยใหม่ และผู้เชี่ยวชาญด้าน ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ได้เล่าให้เราฟังถึงภาพรวมของ AI ในปัจจุบัน ข้อจำกัด และแนวทางพัฒนาที่จะนำไปสู่ AI ที่มีสำนึกและความฉลาดแบบธรรมชาติอย่างแท้จริง
AI ในปัจจุบันกับขีดจำกัดที่ต้องรู้
ตอนนี้ AI โดยเฉพาะโมเดลภาษาขนาดใหญ่และ generative AI กำลังมาแรงและได้รับเงินทุนมหาศาล แต่จริงๆ แล้วเส้นทางแบบนี้มีข้อจำกัดเด่นชัดที่ไม่อาจมองข้ามได้ นั่นคือ
- ประสิทธิภาพ – AI ปัจจุบันกินพลังงานเยอะ และไม่ค่อยฉลาดใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพเหมือนสมองมนุษย์
- ความสามารถอธิบายได้ – เราแทบไม่รู้ว่าโมเดลใหญ่พวกนี้คิดอะไรอยู่ หรือทำไมถึงได้ผลลัพธ์แบบนั้น
- ความน่าเชื่อถือ – AI เหล่านี้บอกไม่ได้ว่าคำตอบของมันถูกต้องหรือมีความมั่นใจแค่ไหน ดังนั้นจึงยากจะไว้ใจแบบเต็มที่
นอกจากนั้น เทคโนโลยีที่ใช้ “von Neumann architecture” ซึ่งแยกการประมวลผลกับหน่วยความจำ ทำให้สิ้นเปลืองพลังงานมาก ไปจนถึงการอ่าน/เขียนข้อมูลบ่อยๆ ซึ่งไม่เหมือนกับสมองของเราเลย
สติปัญญาธรรมชาติคืออะไร และสำคัญยังไงกับ AI
สติปัญญาธรรมชาติหมายถึงหลักการที่อธิบายพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิตผ่านกฎของฟิสิกส์และความน่าจะเป็น ซึ่งสมองของเราทำงานโดยการลดความไม่แน่นอนหรือความประหลาดใจ (surprise) อย่างต่อเนื่อง เรามักเรียกวิธีนี้ว่า active inference หรือการคาดการณ์และตอบสนองแบบอัจฉริยะที่ฝังอยู่ในธรรมชาติ
โดยสรุป แนวทางนี้มีจุดเด่นที่ทำให้ AI ในอนาคตแตกต่างและดีกว่าเดิมโดย:
- ประสิทธิภาพ – สมองเราใช่พลังงานน้อยมากเกินกว่าที่คอมพิวเตอร์ทั่วไปจะทำได้ และ active inference ก็ช่วยให้ AI ค้นหาวิธีแก้ปัญหาที่มีต้นทุนพลังงานต่ำหรือไม่ซับซ้อนเกินจำเป็น
- ความสามารถอธิบายได้ – ด้วยการใช้โมเดลเชิงสาเหตุ (generative model) AI สามารถบอกเราว่าทำไมจึงเลือกพฤติกรรมนั้นๆ และคาดการณ์อะไรไว้
- ความน่าเชื่อถือ – AI แบบนี้สามารถบอกระดับความเชื่อมั่นหรือความไม่แน่นอนในคำตอบได้ชัดเจน ทำให้เราวางใจมากขึ้นเมื่อใช้
อนาคตของ AI: Agentic AI และ neuromorphic AI
Agentic AI หรือ AI ที่เป็น “เอเย่นต์” นั้นหมายถึงระบบที่มีโมเดลโลกภายใน สามารถวางแผนและตัดสินใจด้วยตัวเอง มีความอยากรู้อยากเห็น และทดลองเรียนรู้แบบเดียวกับเด็กทารก ซึ่งระบบเหล่านี้จะก้าวข้ามความสามารถแค่ที่ AI ปัจจุบันทำได้
ความน่าสนใจคือ Agentic AI สามารถพัฒนาด้วยหรือไม่ใช้เทคโนโลยี neuromorphic AI ที่จำลองโครงสร้างสมองจริง แต่วิธีหลังมีข้อดีในการเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน โดยเฉพาะกับงานประมวลผลที่ต้องการความเป็นอิสระและรวดเร็ว เช่น อุปกรณ์ edge computing
VERSES AI และระบบ Genius ที่จะเปลี่ยนเกม
ดร. ฟริสตัน หัวหน้าฝ่ายวิทยาศาสตร์ VERSES AI บอกว่า บริษัทกำลังพัฒนาระบบที่ชื่อ Genius ภายใต้หลักการสติปัญญาธรรมชาติ เพื่อให้ AI ที่ใช้งานง่าย เข้าใจได้และตอบโจทย์คนรุ่นใหม่อย่าง Gen Y และ Gen Z ที่กำลังเริ่มทำงาน ทำธุรกิจ หรือสร้างคอนเทนต์ โดยมีจุดแข็งคือ
- ไม่ต้องทบทวนกระบวนการใหม่ซับซ้อนมาก
- ออกแบบให้เหมาะสมกับชีวิตและงานของคนกลุ่มเป้าหมายอย่างแท้จริง
- มุ่งเน้นการใช้งานจริงที่ตอบโจทย์และแพร่หลาย
ซึ่งทั้งหมดนี้สะท้อนแนวทางพัฒนา AI ที่ไม่ใช่แค่สร้างเครื่องจักรฉลาดๆ แต่เป็น สติปัญญาประดิษฐ์ที่เข้าใจโลกและตัวเอง ได้อย่างลึกซึ้ง และน่าเชื่อถือในอนาคต
ที่มาของข้อมูล https://www.psychologytoday.com/us/blog/experimentations/202506/designing-artificial-consciousness-from-natural-intelligence
